Sobota, 31 października 2026: Tajemnicze przebudzenie w blasku świateł
Nasza jesienna przygoda turystyczna w Piemoncie rozpoczyna się w nastrojowy wieczór Halloween. Po tym, jak moja żona Hanusia i ja spędziliśmy dzień na odkrywaniu urokliwych uliczek i monumentalnych placów Novary, udaliśmy się w drogę na lotnisko Mediolan-Malpensa. Oczekiwanie było ogromne, w końcu mieliśmy odebrać moją szwagierkę Basię. Jej lot z Krakowa został odwołany poprzedniego wieczoru z powodu gęstych mgieł i przełożony na to sobotnie popołudnie na godzinę 14:40. Gdy w końcu mogliśmy szczęśliwie uścisnąć Basię, zapakowaliśmy bagaże do samochodu i skierowaliśmy się bezpośrednio do naszego głównego celu: Turynu.
Po sprawnym zameldowaniu w hotelu nic nie było w stanie zatrzymać nas w pokojach. Ciemność zapadła już całkowicie, co okazało się absolutnym uderzeniem szczęścia. Mistrzowsko zaprojektowana nocna iluminacja przekształciła historyczną metropolię w błyszczącą scenę pod gołym niebem, ubierając monumentalne fasady w ciepłe, wspaniałe światło. Nasz wieczorny spacer prowadzi nas najpierw do dwóch imponujących budowli sakralnych w tej dzielnicy. Pierwszym przystankiem jest neobarokowa perełka z początku XX wieku, której monumentalna ceglana fasada z zaokrąglonymi wieżami narożnymi wygląda w świetle reflektorów niemal mistycznie. Zaledwie kilka ulic dalej wznosi się kolejne architektoniczne dzieło eklektyzmu z końca XIX wieku. Charakterystyczna, 45-metrowa dzwonnica strzela elegancko w nocne, czarne niebo, podczas gdy latarnie uliczne łagodnie oświetlają czerwonawą konstrukcję z cegły. To ciche, podniosłe powitanie w mieście, które natychmiast urzeka swoich gości.
Galeria 1: Pierwsze wieczorne impresje
Wędrujemy we trójkę głębiej do historycznego centrum i nagle stajemy przed starożytnymi korzeniami miasta. Monumentalna Porta Palatina, najlepiej zachowana rzymska brama miejska na świecie z I wieku p.n.e., natychmiast nas przyciąga. W łagodnym przejściu od zmierzchu do głębokiej nocy dwie ceglane wieże strażnicze wyglądają jak kamienni strażnicy czasu. Sztuczne oświetlenie intensywnie podkreśla rzeźbiarską teksturę starożytnego muru. Tuż obok, w rozległej dzielnicy katedralnej, doświadczamy magicznej Niebieskiej Godziny. Wolnostojąca, ciemnoczerwona dzwonnica katedralna wznosi się majestatycznie, flankowana przez jasną renesansową fasadę katedry. Za nią króluje światowej sławy, misternie warstwowa barokowa kopuła Kaplicy Całunu Turyńskiego autorstwa Guarino Guariniego. Tuż obok kompleksu katedralnego Palazzo Chiablese roztacza elegancki, królewski spokój ze swoją podłużną fasadą.
Galeria 2: Starożytne ścieżki i sakralne serce podczas Niebieskiej Godziny
Architektoniczna podróż pełna odkryć prowadzi nas dalej do głównego gmachu uniwersytetu. Wielopiętrowy dziedziniec Palazzo dell’Università ukazuje doskonałą barokową symetrię ze swoimi otaczającymi arkadami, eleganckimi podwójnymi kolumnami i centralną wieżą zegarową. Stamtąd wkraczamy w końcu na rozległy Piazza Castello, niekwestionowane serce sabaudzkiego miasta rezydencjalnego. Monumentalny Palazzo Reale lśni imponująco za swoją wspaniałą, żeliwną bramą. Szerokie rzędy arkad po północnej stronie placu elegancko odbijają sztuczne światło ozdobnych latarni ulicznych, podczas gdy daleko nad dachami, na ciemnym nocnym niebie, błyszczy podświetlony wierzchołek słynnej Mole Antonelliana.
Dokładnie w środku placu Palazzo Madama przyciąga wzrok każdego. Jego światowej sławy barokowa fasada, zaprojektowana przez Filippo Juvarrę, jest żywo eksponowana przez kolorowe fontanny wodne w kolorze fioletu i błękitu. Odwracając się, można dostrzec fascynującą drugą stronę: średniowieczny tył pałacu prezentuje się jako obronna forteca z okrągłymi rzymskimi wieżami strażniczymi. Mijając wspaniały, zakrzywiony ceglany kompleks Palazzo della Prefettura, kontynuujemy nasz spacer i zmierzamy ku wielkiemu finałowi tego pierwszego wieczoru.
Galerie 3: Nocne serce Piazza Castello
Na zwieńczenie naszej nocnej wędrówki wkraczamy w końcu do wspaniałego „salonu Turynu”: majestatycznego Piazza San Carlo. W złotym blasku reflektorów rozległy plac roztacza niemal magiczną atmosferę. Barokowe kościoły bliźniacze wyglądają zapierająco dech w piersiach piękna za wielkim pomnikiem konnym. Na tle tej królewskiej scenerii korzystamy z okazji na wspaniałe pamiątkowe zdjęcie Hanusi i Basi, które uśmiechnięte pod ramię czerpią radość z wieczornego klimatu.
Gdy pozwoli się spojrzeniu wędrować dalej po placu, szczególnie przyciąga wzrok jasno oświetlona fasada lewego kościoła bliźniaczego, Chiesa di Santa Cristina. Jej wspaniałe barokowe kolumny i rzeźbione posągi na zakrzywionym froncie, zaprojektowane przez Filippo Juvarrę, fantastycznie odznaczają się na tle ciemnego nocnego nieba. Tuż obok drugi kościół bliźniaczy, Chiesa di San Carlo Borromeo, tworzy idealny symetryczny odpowiednik ze swoją elegancko strzelającą w górę białą wieżą zegarową.
Ale Turyn nagradza także spojrzenie za kulisy: Spacerujemy wokół kompleksu budynków na sąsiedni Piazza CLN i odkrywamy fascynujący widok z tyłu kościoła. W nocnym świetle reflektorów monumentalne, geometryczne marmurowe struktury tylnego skrzydła oraz wznosząca się biała dzwonnica z jasno świecącym zegarem wieżowym wyglądają wyjątkowo imponująco. Dokładnie przy tylnej ścianie Hanusia i Basia mością się wygodnie na kamiennej obudowie podświetlonej fontanny Padu. Podczas gdy obie uśmiechają się radośnie do aparatu, monumentalna, ciepło oświetlona kamienna rzeźba boga rzeki czuwa nad cicho pluskającą wodą nad nimi. Gwar przechodniów pod głębokimi rzędami arkad idealnie dopełnia tę żywą miejską scenerię, zanim zmęczeni, ale pełni niezapomnianych wrażeń wrócimy do naszego hotelu.
Galeria 3a: Nocny salon na Piazza San Carlo
Retrospekcja i perspektywa: Kiedy wspomnienia łączą się ze sobą
Gdy następnego ranka, w niedzielę, 1 listopada 2026 r., rozsuwamy zasłony, wita nas typowo jesienne oblicze Piemontu: niebo jest zasnute chmurami, a szary, deszczowy dzień kładzie się nad miastem. Nie pozwalamy, by to popsuło nam nastroje i spacerujemy spokojnie uliczkami, ale aparat pozostaje w torbie przez większość dnia.
Podczas gdy w myślach wyobrażam sobie potężne sylwetki w ponurym świetle dziennym, moje myśli dryfują z powrotem do bardzo szczególnego dnia: 5 lutego 2025 r. Wtedy, podczas mroźnej, ale promiennie czystej późnej zimy, odkrywałem Turyn zupełnie sam. To właśnie te wspomnienia i zalane słońcem zdjęcia zrobione tamtego dnia wypełniają teraz luki naszego weekendu. Fascynujące jest widzieć, jak majestatyczne budowle, które Hanusia, Basia i ja podziwialiśmy wczoraj wieczorem w złotym blasku świateł, teraz lśnią pod nieskazitelnie błękitnym niebem tamtego lutowego dnia.
Nasz wirtualny niedzielny spacer w jasnym świetle dziennym rozpoczyna się ponownie przy Chiesa di Maria Regina della Pace. Jej biało-różowa neobarokowa fasada i kolorowe mozaiki świętych lśnią wspaniale. Po wejściu wnętrze zapiera dech w piersiach: jasna przestrzeń wita nas monumentalnymi, dekorowanymi filarami i pięknie odmalowaną centralną kopułą. Idziemy dalej do Porta Palatina, która w ostrym świetle dziennym ujawnia każdy historyczny detal swojego czerwonego muru z cegły oraz flankujące brązowe posągi cesarskie Cezara i Augusta. Torre del Pingone przy Casa Broglia również pokazuje fascynującą grę białego tynku i starej, średniowiecznej cegły.
Katedra w Turynie i sąsiadująca z nią Kaplica Całunu Turyńskiego również rozwijają zupełnie nową rzeźbiarską dynamikę w pełnym słońcu. Wewnątrz katedry człowiek jest miło zaskoczony jasną renesansową architekturą. Patrząc przez lewą nawę boczną obok wspaniałych barokowych kaplic bocznych z ich artystycznymi ołtarzami i pozłacanymi ramami, spojrzenie kieruje się prosto na monumentalną, ciemną marmurową strukturę Kaplicy Całunu Turyńskiego w tle.
Galeria 4: Dzielnica katedralna i Stare Miasto w słońcu
Po ponownym przybyciu na Piazza Castello, Palazzo Chiablese prezentuje się w ciepłych ochrowych tonach tuż obok Palazzo Reale, którego biały barokowy front majestatycznie błyszczy w słońcu. Tuż przy północno-zachodnim narożniku placu podziwiamy Królewski Kościół San Lorenzo z jego unikalną barokową kopułą, która elegancko wznosi się nad pałacowymi rzędami. Zaledwie kilka kroków dalej doświadczamy architektonicznej symbiozy najwyższej klasy na Piazza Castello: światowej sławy opery, Teatro Regio di Torino. Podczas gdy wewnętrzne foyer zaprojektowane przez Carlo Mollino urzeka monumentalną szklaną fasadą i płynnymi kształtami, zewnętrzny front pokazuje mistrzowskie przejście od zachowanych historycznych skrzydeł pałacowych z czerwonej cegły do nowoczesnych, falujących szklanych elementów nowego budynku. Za kompleksem pałacowym spacerujemy przez rozległe Giardini Reali. Z zadbanych trawników ogrodów królewskich można podziwiać fantastyczny widok na śmiałą, spiralną architekturę Kaplicy Całunu Turyńskiego i wznoszącą się dzwonnicę katedry.
Galeria 5: Królewskie rezydencje i nowoczesna kultura
Zagłębiamy się teraz bardziej w sale reprezentacyjne Palazzo Reale. Wspaniałe barokowe powitanie u stóp Scalone d’Onore jest zdominowane przez uderzający pomnik konny księcia Wiktora Amadeusza I, który króluje na jasnej marmurowej podstawie wewnątrz ozdobnej niszy ściennej. Same monumentalne schody galowe zapierają dech w piersiach: wiją się ku górze z artystycznymi balustradami, flankowane przez potężne obrazy w złotych ramach, bogato zdobione sztukatorskie sufity i historyczne kinkiety, które prowadzą do kopuły sufitowej. Po powrocie na świeże powietrze przyciąga nas absolutny, światowej sławy symbol miasta: gigantyczna Mole Antonelliana. Ze swoją potężną kwadratową kopułą i delikatną, niezwykle wysoką iglicą dominuje nad całą panoramą Turynu. Na naszej dalszej drodze przez tętniący życiem Piazza Carlo Emanuele II podziwiamy monumentalny marmurowy pomnik Camillo Benso z Cavour oraz ochrową barokową fasadę kościoła Santa Croce z jego okrągłą kopułą.
Galeria 6: Królewskie schody i symbole panoramy miasta
Absolutny punkt kulminacyjny niedzieli czeka w barokowej dzielnicy wokół Palazzo Carignano. Światowej sławy główna fasada pałacu urzeka swoją niezwykłą, falistą, zakrzywioną z cegły strukturą, która nadaje wyjątkową dynamikę arcydziełu Guarino Guariniego. Wewnątrz dziedzińca w kształcie litery U odsłania się przed nami fascynująca architektoniczna tajemnica: tutaj, w bezpośrednim przejściu, widać dwa zupełnie różne odcienie brązu z różnych faz budowy – jaśniejszy, ciepły ochrowy ton oryginalnej XVII-wiecznej barokowej fasady rdzenia i znacznie ciemniejszy czerwono-brązowy późniejszych XIX-wiecznych rozbudów. Zaledwie kilka kroków dalej stoimy przed monumentalnym gmaszyskiem z cegły Palazzo dell’Accademia delle Scienze, w którym mieści się światowej sławy Muzeum Egipskie. Podsumowaniem tego zespołu placów jest Piazza Carlo Alberto z szacowną Biblioteką Narodową Uniwersytetu w Turynie, której potężne ceglane arkady wyglądają niezwykle imponująco w świetle dnia – dokładnie to miejsce, w którym zeszłej nocy podziwialiśmy świecące niebieskie neony wystawy sztuki światła Luci d’Artista.
Galeria 7: Barokowe dziedzictwo Palazzo Carignano
Kontynuujemy nasz spacer i skręcamy w Via Carlo Alberto, gdzie fascynuje nas elegancka platforma drogowa wsparta na potężnych okrągłych łukach, łącząca dwa wspaniałe budynki wysoko nad aleją. Nasza ruta prowadzi nas dalej do serii spektakularnych pojedynczych zabytków. Najpierw podziwiamy Basilica dei Santi Maurizio e Lazzaro z jej korynckimi kolumnami, a następnie wspaniałą fasadę jezuickiego kościoła Chiesa dei Santi Martiri, którego drobne kamienne reliefy lśnią w słońcu. Na eleganckim Piazza Savoia potężny Obelisk Siccardi wznosi się prosto jak strzała w bezchmurne niebo. Zaledwie kilka alejek dalej stoimy przed Palazzo Valperga Galleani, którego surowa barokowa fasada główna rzuca głębokie cienie w ostrym świetle słonecznym, podczas gdy spojrzenie przez otwarty portal odsłania wspaniały dziedziniec. Monumentalny, ochrowo-żółty kompleks historycznego urzędu higieny i zdrowia również idealnie wpisuje się w ten imponujący pejzaż miejski.
Galeria 8: Ukryte mosty, obeliski i pałace
Kolejny krok to wyjątkowy klejnot: Santuario della Consolata. Z zewnątrz kościół pielgrzymkowy wykazuje fascynującą grę barokowych kopuł, neoklasycznego frontu z kolumnadą i potężnej romańskiej dzwonnicy z cegły z XI wieku. Wnętrze kościoła to absolutne arcydzieło i pozostawia nas całkowicie bez tchu. Po wejściu ogarnia człowieka oszałamiający barokowy potop złota z pozłacanych sztukaterii, głębokich czerwonych marmurowych kolumn i fresków sufitowych. Poprzez masywne okrągłe łuki wciąż otwierają się nowe, zagnieżdżone perspektywy na niżej położone kaplice boczne.
Emocjonalnym punktem kulminacyjnym jest jednak widok z górnej galerii w dół do dolnej krypty podziemnego sanktuarium, a następnie spojrzenie do bogatej zakrystii z jej ogromnymi, misternie rzeźbionymi drewnianymi szafami i szerokim freskiem sufitowym w górnym sklepieniu. Gdy wychodzimy z powrotem na zewnątrz, spoglądamy na barokową panoramę kopuł, która łączy się bezpośrednio z monumentalną ceglaną fasadą potężnego Palazzo dell’Anagrafe.
Galeria 9: Gorączka złota w Santuario della Consolata
Zanim przyjdzie nam powoli pożegnać się z Turynem, nasza ścieżka mentalnie prowadzi nas przez szeroki Piazza Statuto z jego zakrzywionym, terakotowym rzędem pałaców i głębokimi arkadami. Na wielki finał wkraczamy jeszcze raz na Piazza San Carlo, majestatyczny „salon Turynu”, którego idealna barokowa symetria budzi się do życia zapierająco w ciepłym blasku popołudniowego słońca. Po cudownych nocnych wrażeniach korzystamy z okazji, by doświadczyć tego blichtru również od wewnątrz: artystyczna nawa główna Chiesa di San Carlo Borromeo zaskakuje nas całkowicie. Żywy lewy czerwony dywan prowadzi prosto do ołtarza, pod spektakularnym, turkusowym sklepieniem sufitowym wypełnionym malowanymi gwiazdami i drobnymi złotymi ornamentami, które magicznie lśnią w świetle dnia.
W drodze powrotnej mijamy również Palazzo Civico, reprezentacyjny ratusz miejski z jego zabytkowym zegarem, oraz rozległy Piazza Solferino, gdzie królują imponujący pomnik wojenny i wspaniały Palazzo della Luce. Ostatnie spojrzenie w alejki starego miasta ukazuje nam urokliwy barokowy kościół San Vito in Pasquirolo.
Gdy tamtym razem w końcu ruszałem w drogę powrotną do domu, Turyn miał w zanadrzu ostatnią fascynację: neogotycki kościół Chiesa del Suffragio e Santa Zita. Jego spektakularna, kolorowa dzwonnica wznosi się dumne 83 metry w głębokie błękitne niebo niczym palec Boży, zwieńczona pozłacanym posągiem anioła lśniącym w słońcu. To absolutnie królewskie pożegnanie z niezapomnianym miastem, które urzekło Hanusię, Basię i mnie nocą, i którego słoneczne oblicze z moich wspomnień czyni ten album kompletnym.
Galeria 10: Wielki finał i pożegnanie
