Spacer szlakiem gdańskiego gotyku

Kiedy 9 września 2026 roku wyruszyliśmy na trzy dni do Gdańska, wiedzieliśmy już, że nasz wspólny czas będzie na wagę złota. Moja żona Hanusia prowadziła tam dwudniowe warsztaty, dlatego pierwsze popołudnie od razu wykorzystaliśmy na wspólne zwiedzanie. Moim pierwotnym celem było duże centrum handlowe, ponieważ pilnie szukałem akcesoriów do aparatu fotograficznego. Gdańsk sprawia jednak, że trudno iść prosto do jednego wyznaczonego punktu: zaledwie postawiliśmy pierwsze kroki na Starym Przedmieściu, a monumentalne ceglane budowle i pełne historii fasady całkowicie nas oczarowały.

Nasz spacer rozpoczął się przy potężnym kościele św. Piotra i Pawła, wzniesionym między końcem XIV a początkiem XVI wieku. Ze swoimi wysokimi ostrołukowymi oknami maswerkowymi, charakterystycznymi schodkowymi szczytami oraz masywną, niemal obronną wieżą zachodnią ten gotycki kościół halowy należy do największych w mieście. Zaledwie kilka kroków dalej, przy ulicy Lastadia, odkryliśmy monumentalny gmach dawnej Naczelnej Dyrekcji Poczty z końca XIX wieku (obecnie siedzibę Gdańskiego Urzędu Pracy). Czterokondygnacyjny neogotycki budynek z cegły, wznoszący się za zielonym trawnikiem, zachwyca ostrołukowymi oknami, pionowymi lizenami, fryzem krenelażowym oraz spiczastymi lukarnami na łupkowym dachu – tuż obok zabytkowego kompleksu dawnego Gimnazjum Miejskiego z 1837 roku, przy którego projekcie fasady współpracował słynny pruski architekt Karl Friedrich Schinkel. Idąc dalej, minęliśmy późnogotycki kościół Świętej Trójcy wraz z przylegającym do niego dawnym klasztorem franciszkanów, w którym dziś mieści się oddział Muzeum Narodowego. Koronkowe ceglane szczyty z trzema smukłymi wieżyczkami oraz franciszkański napis „PAX ET BONUM” nad oknem prezbiterium emanowały w ciepłym późnoletnim świetle głębokim spokojem.

Galeria 1: Gotyk ceglany na gdańskim Starym Przedmieściu

Gdy w końcu dotarliśmy do nowoczesnego kwartału miejskiego i centrum handlowego Forum Gdańsk, z jego podwyższonych tarasów i balustrad rozciągał się wspaniały widok na kolejne warstwy architektoniczne miasta. Tuż po drugiej stronie ulicy wznosił się monumentalny neorenesansowy gmach Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego z lat 1902–1906 ze szczytami wolutowymi i zielonymi miedzianymi kopułami. Nieco bardziej na lewo kamienna Brama Wyżynna z 1588 roku wyznaczała dawne główne wejście do miejskich fortyfikacji, sąsiadując bezpośrednio z okazałym ceglano-piaskowcowym budynkiem Narodowego Banku Polskiego. Samo Forum Gdańsk okazało się ciekawym kontrastem między współczesną architekturą z klinkieru i szkła a pieczołowicie odrestaurowanym zabytkowym budynkiem ceglanym na jego dziedzińcu.

Galeria 2: Z Forum Gdańsk nad brzeg Motławy

Gdy tylko opuściliśmy centrum handlowe, przeszliśmy przez ulicę wprost ku potężnej Bramie Wyżynnej. Wzniesiona według planów flamandzkiego budowniczego Willema van den Blocke renesansowa brama zachwyca z bliska boniowanym piaskowcem, złotymi łacińskimi sentencjami oraz kunsztownymi płaskorzeźbami herbów Polski, Prus Królewskich i Miasta Gdańska. Tuż za nią wkroczyliśmy na Główne Miasto przez obronny zespół przedbramia złożony z Wieży Więziennej i Katowni z XIV wieku. Stąd nasza droga wiodła przez wspaniałą starówkę aż nad brzeg Motławy, gdzie wzniesiona w latach 1564–1568 w stylu niderlandzkiego manieryzmu Zielona Brama stanowi zwieńczenie Drogi Królewskiej. Wzdłuż Długiego Pobrzeża zabytkowe bramy wodne nanizały się niczym perły na sznur: gotycka Brama Chlebnicka, późnogotycka Brama Mariacka obok strzelistego Domu Towarzystwa Przyrodniczego, a wreszcie słynny na cały świat Żuraw z XV wieku – największy zachowany średniowieczny dźwig portowy w Europie. Dopiero o złotej i niebieskiej godzinie wróciliśmy do naszego apartamentu przez nastrojowo oświetlony Targ Rybny.

Galeria 3: Wzdłuż zabytkowych bram wodnych nad Motławą

Następnego ranka wyruszyłem na spacer sam, podczas gdy Hanusia prowadziła swoje warsztaty. Rześkie poranne światło skąpało Główne Miasto w ciepłych barwach, gdy wszedłem na Długi Targ, gdzie wysoki na 83 metry Ratusz Głównego Miasta, Dwór Artusa i Fontanna Neptuna lśniły w jasnym słońcu. Zaledwie kilka kroków dalej wznosiła się monumentalna Bazylika Mariacka, największy ceglany kościół na świecie. Po podziwianiu jej potężnych rozmiarów od strony południowo-wschodniej, północnej i zachodniej wszedłem do środka, by chłonąć ciszę rozświetlonych sklepień gwiaździstych. W przestronnym wnętrzu szczególnie zachwyciły mnie wspaniałe organy główne wraz z chrzcielnicą, widok przez nawę główną obok monumentalnej grupy Ukrzyżowania i średniowiecznego Zegara Astronomicznego aż po złocony ołtarz główny, a także niezliczone zabytkowe epitafia na białych filarach.

Galeria 4: Poranny spacer po Głównym Mieście i Bazylice Mariackiej

Następnie przespacerowałem się spokojną ulicą Piwną wprost ku symetrycznej wschodniej fasadzie Wielkiej Zbrojowni. To wzniesione w latach 1600–1609 przez Antona van Obbergena arcydzieło manieryzmu flamandzkiego fascynuje falistymi szczytami wolutowymi, złoconymi figurami oraz posągiem Minerwy – rzymskiej bogini wojny – nad zabytkową studnią.

Galeria 5: Od Wielkiej Zbrojowni do zabytkowej Hali Targowej

Moja droga prowadziła dalej do gotyckiego kościoła św. Mikołaja, jedynej świątyni w centrum miasta, która przetrwała II wojnę światową bez zniszczeń, oraz do sąsiedniej Hali Targowej z 1896 roku. Zrobiliśmy tam sobie relaksującą przerwę na kawę – bezpośrednio nad zabezpieczonymi pod szkłem fundamentami pierwszego romańskiego kościoła św. Mikołaja z XII wieku.

Galeria 6: Wykopaliska w Hali Targowej, nabrzeże i Brama Świętojańska

Wypoczęty minąłem neogotycką fasadę Hali Targowej, dotarłem do gotyckiego kościoła św. Jana i przez niewielką Bramę Świętojańską wyszedłem z powrotem nad wodę. Z promenady roztaczał się widok na położoną naprzeciwko wyspę Ołowiankę z Polską Filharmonią Bałtycką, mieszczącą się w dawnej elektrowni z 1898 roku, oraz z potężnym XVII-wiecznym Spichlerzem Królewskim. Mijając późnogotycką Bramę Straganiarską i Bramę Mariacką, skręciłem w słynną ulicę Mariacką. Otoczona zabytkowymi przedprożami, kamiennymi kulami i galeriami bursztynu oferowała malownicze perspektywy zarówno w stronę Bazyliki Mariackiej, jak i z powrotem ku Bramie Mariackiej. W ożywionym popołudniowym świetle moja pętla zamknęła się przez ulicę Piwną, zachodnią stronę Wieży Więziennej na Targu Węglowym oraz ostatnie spojrzenie przez Długi Targ na Zieloną Bramę.

Galeria 7: Przedproża i staromiejskie uliczki w popołudniowym świetle

Przeglądanie tych fotografii nieuchronnie przywołało wspomnienia z naszej rodzinnej podróży w 2023 roku, kiedy świętowaliśmy w Gdańsku urodziny mojej teściowej. Odkrywaliśmy wtedy monumentalny XIV-wieczny Wielki Młyn – będący dziś siedzibą Muzeum Bursztynu – wraz z nowoczesną Fontanną Heweliusza oraz położonym naprzeciwko kościołem św. Katarzyny ze słynnym carillonem. Równie mocno zachwyciły nas wówczas skąpana w słońcu i cieniu ulica Chlebnicka oraz cała Droga Królewska od Złotej Bramy przez ulicę Długą aż po Długi Targ.

Galeria 8: Rodzinne wspomnienia z Gdańska 2023

Wspólne zdjęcie grupowe przed Fontanną Neptuna i Dworem Artusa, a także widok zacumowanego na tle panoramy Starego Miasta wycieczkowego galeonu „Czarna Perła” dopełniają tych wspaniałych wspomnień o mieście, które oczarowuje nas na nowo przy każdej wizycie.

Galeria 9: Wzdłuż gdańskiej Drogi Królewskiej i nad Motławą

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *