7 września 2026 roku – Spacer po hanzeatyckim mieście nad Odrą z moją żoną Hanusią
7 września 2026 roku przywitał nas łagodną, późnoletnią pogodą i przyjemnie rześkim powietrzem – warunkami wprost wymarzonymi, aby wspólnie z moją żoną Hanusią zwiedzić Szczecin pieszo. Już po kilku krokach stało się jasne, jak fascynująco miasto to odzwierciedla swoją burzliwą historię: od pomorskiej rezydencji książęcej, przez pruską świetność, aż po pełną pietyzmu powojenną odbudowę. Nasz spacer rozpoczęliśmy w samym sercu zrekonstruowanego Starego Miasta, na brukowanym Rynku Siennym. W otoczeniu przytulnych kawiarenek ogródkowych podziwialiśmy kolorowe kamienice, których historyczne fasady odtworzono z wielką dbałością o detale po zniszczeniach II wojny światowej. Szczególną uwagę przykuły kremowa, bogato zdobiona Kamienica Moninów oraz lśniąca biało-błękitna Kamienica Linsinga z czerwonymi obramieniami okien i fantazyjnymi barokowymi szczytami. Tuż obok, niczym kamienny świadek średniowiecza, wznosiła się strzelista południowa fasada Ratusza Staromiejskiego. Ta XV-wieczna budowla, mieszcząca dziś Muzeum Historii Szczecina, jest arcydziełem północnoniemieckiego gotyku ceglanego: sześć smukłych, zaokrąglonych filarów pnie się ku górze, łącząc się w górnej partii za pomocą misternych, zielono glazurowanych maswerków w imponującą ścianę parawanową.
Galeria 1: Barwne Stare Miasto i Zamek Książąt Pomorskich
Z dolnej części Starego Miasta ruszyliśmy wznoszącą się ulicą Kuśnierską na Wzgórze Zamkowe, gdzie czekał na nas lśniący bielą Zamek Książąt Pomorskich. Przez stulecia rezydencja ta była rodową siedzibą dynastii Gryfitów, władającej Pomorzem. Po pokonaniu podejścia stanęliśmy przed potężnymi renesansowymi skrzydłami z ich charakterystycznymi, falistymi szczytami i attykami. Wyjątkowe wrażenie robił widok wzdłuż północnej elewacji z nowoczesnymi tarasami widokowymi i kutymi balustradami, nad którymi czuwa najwyższa z czterech zamkowych wież – Wieża Dzwonów, zwieńczona zielonym miedzianym hełmem i ozdobnym boniowaniem narożników.
Nasza trasa prowadziła dalej na północ przez zielony, przestronnie zaprojektowany Szczecin z początków XX wieku. Przy ulicy Małopolskiej 22 zatrzymaliśmy się przed dostojnym ceglanym gmachem: dawnym Liceum im. Cesarzowej Elżbiety (Elisabeth-Lyzeum), wzniesionym od 1914 roku, a dziś mieszczącym szczeciński Zespół Szkół Sportowych. Jego architektura w elegancki sposób łączy elementy architektury reformy z formami neoklasycystycznymi i barokowymi, co widać w okrągłych medalionach dekoracyjnych, dużych oknach łukowych oraz ciemnym cokole z kamienia naturalnego. Zaledwie kilka minut spaceru dalej otworzyła się przed nami bodaj najsłynniejsza panorama miasta: górujące wysoko nad zachodnim brzegiem Odry Wały Chrobrego. Założona na początku XX wieku z inicjatywy nadburmistrza Hermanna Hakena reprezentacyjna promenada łączy monumentalizm z rozległym widokiem na rzekę. Na jej południowym krańcu powitał nas porośnięty bluszczem gmach główny Politechniki Morskiej w Szczecinie, wzniesiony w latach 1902–1921 w stylu północnoniemieckiego neorenesansu i neobaroku, z falistymi szczytami i zadaszoną loggią.
Galeria 2: Od dawnego Liceum Elżbiety po monumentalne Wały Chrobrego
Spacerując wzdłuż szerokiego założenia tarasowego z reprezentacyjnymi schodami oraz dwoma charakterystycznymi pawilonami kolumnowymi nakrytymi wygiętymi miedzianymi dachami, nie mogliśmy wyjść z podziwu. W centralnym punkcie Wałów Chrobrego wznosi się Muzeum Narodowe w Szczecinie, wybudowane w latach 1908–1913 według projektu miejskiego radcy budowlanego Wilhelma Meyera-Schwartaua w stylu łączącym neoklasycyzm i secesję. Jego elewacja w kolorze piaskowca, z półkolistymi arkadami, masywnymi pilastrami i wysoką wieżą środkową, emanuje niemal pałacowym spokojem. Tuż obok barwny kontrast tworzy Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki: wzniesiony w latach 1906–1911 w stylu północnoniemieckiego renesansu kompleks z czerwonej cegły i jasnego piaskowca wieńczą dwie potężne wieże z miedzianymi hełmami, a kolumnowe wejście główne zdobią polskie godło państwowe oraz biało-czerwone flagi.
W drodze powrotnej w stronę centrum, na rogu ulic Małopolskiej i Starzyńskiego, minęliśmy neogotycki gmach Komendy Wojewódzkiej Policji, powstały w latach 1902–1905. Ponad jego rustykawanym kamiennym cokołem nad portalem głównym czuwa kamienny posąg Rolanda, podczas gdy tuż obok śnieżnobiałe, strzeliste szczyty nowoczesnej Filharmonii im. Mieczysława Karłowicza tworzyły intrygujący kontrast architektoniczny. Naszym głównym celem na popołudnie były jednak wielkie gotyckie kościoły ceglane miasta, górujące nad okolicą niczym czerwone latarnie morskie. Jako pierwszy odwiedziliśmy Kościół św. Piotra i Pawła, którego początki sięgają misji chrystianizacyjnej biskupa Ottona z Bambergu na Pomorzu w 1124 roku. Jego obecna późnogotycka forma z XV wieku od razu nas zachwyciła: bogato rozczłonkowany, schodkowy szczyt ze smukłymi sterczynami, otynkowanymi na biało ostrołukowymi blendami, pasami ciemnej glazurowanej cegły oraz spiczastą, pokrytą zieloną patyną sygnaturką wygląda niczym misterny haft z czerwonej cegły.
Galeria 3: Gotyckie skarby sakralne i ceglane zabytki Szczecina
Stamtąd kolejnym drogowskazem była wznosząca się na ponad 110 metrów wieża Bazyliki Archikatedralnej św. Jakuba Apostoła. Jako główna świątynia archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej, ten potężny kościół halowy z XIV i XV wieku dominuje nad całym Starym Miastem. Obeszliśmy tę monumentalną budowlę dookoła, podziwiając pełne światła wieloboczne prezbiterium z wysokimi oknami ostrołukowymi, wolnostojący zabytkowy dzwon kościelny na stalowej konstrukcji po stronie wschodniej oraz malownicze budynki szachulcowe i plebanię, które od południa tulą się do zielonych murów tarasowych poniżej nawy głównej. Nastrojowym zwieńczeniem naszego spaceru okazał się wreszcie Kościół św. Jana Ewangelisty w pobliżu nabrzeża Odry przy ulicy Świętego Ducha. Wzniesiony od XIV wieku przez franciszkanów dawny kościół klasztorny zaimponował nam surową, pełną siły architekturą ceglaną, wysokim prezbiterium oraz smukłą, otynkowaną na biało sygnaturką. Kiedy chwilę później wróciliśmy do naszego samochodu, Hanusia i ja spojrzeliśmy wstecz na niezapomniany dzień, podczas którego Szczecin głęboko oczarował nas swoim połączeniem średniowiecznego gotyku ceglanego, książęcego renesansu i majestatycznej architektury przełomu wieków.

















